نيافتيم ، چارهء همهء كارها اوست ، امّا خود به چيزى درمان نمىشود . احنف مىگويد : من بردبار نيستم بلكه من سخت پايدارم . از يكى از بزرگان پرسيدند : چه چيز به كفر نزديكتر از همه چيز است ؟ جواب داد : تنگدستى كه شكيبا نباشد . به وهب گفتند : فلانى به حدّى از عبادت كه مىدانى رسيده بود ، بعد عقب گرد كرد . گفت : از كسى كه عقب گرد مىكند تعجّبى نيست ، بلكه تعجّب از كسى است كه پايدارى مىكند . يكى از بزرگان را نقل مىكنند كه هر وقت به بازار مىرفت ، آنچه را مىديد و هوس مىكرد ، خطاب به نفس خود مىگفت : اى نفس صبر كن ! من خواسته‌هاى تو را بر تو حرام نمىكنم مگر به خاطر كرامتى كه تو در نزد من دارى . يك از بزرگان به شخصى مىگفت : اگر دوست دارى كه طعم شيرين عبادت را بچشى و به بالاترين مرتبهء آن برسى ، بين خود و بين خواسته‌هاى دنيوى ، ديوار آهنين بكش ! به يكى از بزرگان گفتند : تو ناتوانى ، روزه دارى تو را ناتوانتر مىسازد ، جواب داد : من روزه را براى گرفتارى روزى طولانى اندوخته مىكنم ، ايستادگى براى اجراى فرمان خدا سهل‌تر است از تحمّل عذاب الهى . به كسى گفتند : چگونه از آميزش با زنان خوددارى كردى ؟ گفت : در آغاز بلوغم به مدت يك سال بر شهوتم سخت گرفتم ، پس از آن اين حالت براى من آسان شد . يكى از بزرگان مىگويد : من كسانى را سراغ دارم كه اگر دستور مىرسيد كه آب نخوريد ، آب نمىخوردند حتى اگر سرشان را مى بريدند ! و سخن عمر بن عبيد نظير آن است كه مىگويد : من چنان نفسم را رياضت داده‌ام كه اگر بخواهم آب نياشامد ، نمىآشامد . مؤمن نادان نمىشود ، و اگر كسى بر او نسبت نادانى بدهد ، او تحمّل